Profilaktyka


Profilaktyka

Zalecenia ogólne


Biorąc pod uwagę drogi szerzenia się grypy należy podczas epidemii unikać miejsc publicznych takich jak sale kinowe czy kawiarnie i dyskoteki. Ochronę stanowi też częste mycie rąk, nie dotykanie oczu i nosa ręką podczas pobytu poza domem - wirus może pozostawać na klamkach lub innych przedmiotach, skąd łatwo go przenieść na błony śluzowe.

Szczepienia


Najlepszym sposobem uniknięcia zachorowania na grypę lub jej powikłań jest zastosowanie szczepionki.

Wirus grypy podlega szybkim zmianom antygenowym i dlatego co roku szczepionka zwykle jest dostosowywana do nowych podtypów wirusa. Między lutym a kwietniem każdego roku WHO typuje wirusy, które mają być w składzie szczepionki obowiązującej na dany sezon grypowy. Na przełomie sierpnia i września i szczepionka trafia do aptek.

Terminy szczepień


Szczepionkę podaje się każdego roku przed sezonem grypy tj. pomiędzy końcem sierpnia a początkiem listopada. Można również podawać ją w późniejszych miesiącach, ale wzrasta ryzyko zachorowania. W Polsce od wielu lat szczyt zachorowań przypada na okres grudzień - marzec.

Skuteczność szczepionki


Skuteczność szczepionki ocenia się na 70 - 90% w zakresie zapobiegania zachorowaniom u osób bez dodatkowych czynników ryzyka, w podobnym stopniu szczepionka zapobiega powikłaniom grypy u osób z grup ryzyka.

Wskazania


Wskazania możemy podzielić na medyczne i epidemiologiczne

Wskazania epidemiologiczne

  • Każda zdrowa osoba która zgłasza chęć zaszczepienia się !!!
  • pracownicy ochrony zdrowia i zawodów wspomagających (np. farmaceuci, diagności laboratoryjny, pedagodzy)
  • osoby, których praca wymaga bliskich kontaktów z ludźmi np.: nauczyciele, opiekunowie, handlowcy itp.

Wskazania medyczne

  • osoby powyżej 50 roku życia (w starszych zaleceniach po 65 roku życia)
  • osoby bez względu na wiek, cierpiące na choroby przewlekłe (ze szczególnym uwzględnieniem cukrzycy, niewydolności nerek, chorób wątroby, układu krążenia, układu oddechowego oraz osoby o obniżonej odpornościi)
  • osoby przebywające w bliskim kontakcie z osobami podlegającymi szczepieniom ze wskazań medycznych (rodzina, opiekunowie)
  • osoby przebywające w ośrodkach opieki przewlekłej (domy dziecka, internaty, domy pomocy społecznej)
  • dzieci i młodzież, które z innych przyczyn są leczone kwasem salicylanowym (dla uniknięcia zespołu Rey'a)
  • kobiety w 2 lub 3 trymestrze ciąży

Przeciwwskazania


  • ostra choroba infekcyjna z gorączką powyżej 38 st C
  • przebyty zespół Guillain-Barre
  • uczulenie na substancje zawarte w szczepionce (anafilaksja po kontakcie z białkiem jaja kurzego), a także na substancje, które zostały użyte podczas procesu produkcyjnego (np. antybiotyki aminoglikozydowe, formaldehyd)
  • odczyny poszczepienne powstałe w wyniku wcześniejszego szczepienia na grypę
  • pierwszy trymestr ciąży
  • przetaczanie krwi w przeciągu ostatnich sześciu tygodni

Objawy uboczne i odczyny poszczepienne


Poszczepienne odczyny ogólne dotyczą około 10 do 30% szczepionych. Należą do nich:

  • złe samopoczucie
  • wzrost temperatury
  • uczucie rozbicia

Poszczepienne odczyny miejscowe występują u 10-60% szczepionych. Należą do nich:

  • bolesność w miejscu wkłucia
  • zaczerwienienie
  • obrzęk i naciek zapalny w miejscu wkłucia

Odczyny poszczepienne utrzymują się zwykle nie dłużej niż 2 dni.

U osób uczulonych szczepienie może wywołać: obrzęk Quinkego, napad astmy oskrzelowej lub wstrząs anafilaktyczny.

Bardzo rzadkim powikłaniem po szczepieniu jest zespół Guillaina - Barre.

Zalety stosowania szczepień


Szerokie zastosowanie szczepień przeciw grypie daje wiele korzyści. Zmniejsza ilość zachorowań na grypę, redukuje liczbę hospitalizacji i śmiertelność z powodu grypy i jej powikłań. Szczepienia, poprzez pośrednie zapobieganie nadkażeniom bakteryjnym (gł. zapalenia puc), dodatkowo zmniejszają zużycie antybiotyków co biorąc pod uwagę rosnącą oporność bakterii jest zdecydowanie korzystnym zjawiskiem.

Sposób przechowywania szczepionki


Szczepionkę podaje się w mięsień naramienny lub podskórnie. Można jednocześnie podawać z inną szczepionkę, ale w oddzielne miejsce.

Miejsce szczepienia


Szczepimy w mięsień naramienny lub podskórnie. Można jednocześnie podawać inną szczepionkę, ale w osobnym miejscu.

Dawkowanie


Szczepionkę można stosować

od 6 miesiąca życia. od 6 do 35 miesiąca życia - 0,25 ml

od 36 miesiąca życia - 0,5 ml

Dzieci do 6 roku życia, które nigdy nie były szczepione lub w poprzednim sezonie otrzymały tylko jedną dawkę, szczepi się dwa razy w odstępie czterech tygodni.

Odporność poszczepienna


Odporność po szczepieniu wykształca się po około dwóch tygodniach i trwa od 6 do 12 miesięcy.

Rodzaje szczepionek


Szczepionki są trójskładnikowe, oznacza to iż zawierają 2 podtypy A wirusa i podtyp B.

Szczepionka zawiera 15 mikrogramów hemaglutyniny każdego z przewidywanych na dany sezon podtypów wirusa. Główny efekt poszczepienny związany jest z powstawaniem przeciwciał przeciwko hemaglutyninie.

Wyróżniamy:

Szczepionki podjednostkowe (subunit) - zawierają fragmenty płaszcza (hemaglutyninę i neuraminidazę). - Influvac (Solvay Pharmaceuticals)

Szczepionki rozszczepione (split) - zawierają fragmenty wirionu. - Fluarix (Evans Medical) - Vaxigrip (Pasteur Merieux Serums et Vaccins) - Begrivac (Chiron Behring)

Poziom ochronny przeciwciał


Poziom ochronny przeciwciał wynosi powyżej 1:40 w teście hemaglutynacji z krwi.


Tabcin Trend - Bayer Health Care