Biorąc pod uwagę drogi szerzenia się grypy należy podczas epidemii unikać miejsc publicznych takich jak sale kinowe czy kawiarnie i dyskoteki. Ochronę stanowi też częste mycie rąk, nie dotykanie oczu i nosa ręką podczas pobytu poza domem - wirus może pozostawać na klamkach lub innych przedmiotach, skąd łatwo go przenieść na błony śluzowe.
Profilaktyka
- Zalecenia ogólne
- Szczepienia
- Terminy szczepień
- Skuteczność szczepionki
- Wskazania
- Przeciwwskazania
- Objawy uboczne i odczyny poszczepienne
- Zalety stosowania szczepień
- Sposób przechowywania szczepionki
- Miejsce szczepienia
- Dawkowanie
- Odporność poszczepienna
- Rodzaje szczepionek
- Poziom ochronny przeciwciał
Profilaktyka
Szczepienia
Najlepszym sposobem uniknięcia zachorowania na grypę lub jej powikłań jest zastosowanie szczepionki.
Wirus grypy podlega szybkim zmianom antygenowym i dlatego co roku szczepionka zwykle jest dostosowywana do nowych podtypów wirusa. Między lutym a kwietniem każdego roku WHO typuje wirusy, które mają być w składzie szczepionki obowiązującej na dany sezon grypowy. Na przełomie sierpnia i września i szczepionka trafia do aptek.
Terminy szczepień
Szczepionkę podaje się każdego roku przed sezonem grypy tj. pomiędzy końcem sierpnia a początkiem listopada. Można również podawać ją w późniejszych miesiącach, ale wzrasta ryzyko zachorowania. W Polsce od wielu lat szczyt zachorowań przypada na okres grudzień - marzec.
Skuteczność szczepionki
Skuteczność szczepionki ocenia się na 70 - 90% w zakresie zapobiegania zachorowaniom u osób bez dodatkowych czynników ryzyka, w podobnym stopniu szczepionka zapobiega powikłaniom grypy u osób z grup ryzyka.
Wskazania
Wskazania możemy podzielić na medyczne i epidemiologiczne
Wskazania epidemiologiczne
- Każda zdrowa osoba która zgłasza chęć zaszczepienia się !!!
- pracownicy ochrony zdrowia i zawodów wspomagających (np. farmaceuci, diagności laboratoryjny, pedagodzy)
- osoby, których praca wymaga bliskich kontaktów z ludźmi np.: nauczyciele, opiekunowie, handlowcy itp.
Wskazania medyczne
- osoby powyżej 50 roku życia (w starszych zaleceniach po 65 roku życia)
- osoby bez względu na wiek, cierpiące na choroby przewlekłe (ze szczególnym uwzględnieniem cukrzycy, niewydolności nerek, chorób wątroby, układu krążenia, układu oddechowego oraz osoby o obniżonej odpornościi)
- osoby przebywające w bliskim kontakcie z osobami podlegającymi szczepieniom ze wskazań medycznych (rodzina, opiekunowie)
- osoby przebywające w ośrodkach opieki przewlekłej (domy dziecka, internaty, domy pomocy społecznej)
- dzieci i młodzież, które z innych przyczyn są leczone kwasem salicylanowym (dla uniknięcia zespołu Rey'a)
- kobiety w 2 lub 3 trymestrze ciąży
Przeciwwskazania
- ostra choroba infekcyjna z gorączką powyżej 38 st C
- przebyty zespół Guillain-Barre
- uczulenie na substancje zawarte w szczepionce (anafilaksja po kontakcie z białkiem jaja kurzego), a także na substancje, które zostały użyte podczas procesu produkcyjnego (np. antybiotyki aminoglikozydowe, formaldehyd)
- odczyny poszczepienne powstałe w wyniku wcześniejszego szczepienia na grypę
- pierwszy trymestr ciąży
- przetaczanie krwi w przeciągu ostatnich sześciu tygodni
Objawy uboczne i odczyny poszczepienne
Poszczepienne odczyny ogólne dotyczą około 10 do 30% szczepionych. Należą do nich:
- złe samopoczucie
- wzrost temperatury
- uczucie rozbicia
Poszczepienne odczyny miejscowe występują u 10-60% szczepionych. Należą do nich:
- bolesność w miejscu wkłucia
- zaczerwienienie
- obrzęk i naciek zapalny w miejscu wkłucia
Odczyny poszczepienne utrzymują się zwykle nie dłużej niż 2 dni.
U osób uczulonych szczepienie może wywołać: obrzęk Quinkego, napad astmy oskrzelowej lub wstrząs anafilaktyczny.
Bardzo rzadkim powikłaniem po szczepieniu jest zespół Guillaina - Barre.
Zalety stosowania szczepień
Szerokie zastosowanie szczepień przeciw grypie daje wiele korzyści. Zmniejsza ilość zachorowań na grypę, redukuje liczbę hospitalizacji i śmiertelność z powodu grypy i jej powikłań. Szczepienia, poprzez pośrednie zapobieganie nadkażeniom bakteryjnym (gł. zapalenia puc), dodatkowo zmniejszają zużycie antybiotyków co biorąc pod uwagę rosnącą oporność bakterii jest zdecydowanie korzystnym zjawiskiem.
Sposób przechowywania szczepionki
Szczepionkę podaje się w mięsień naramienny lub podskórnie. Można jednocześnie podawać z inną szczepionkę, ale w oddzielne miejsce.
Miejsce szczepienia
Szczepimy w mięsień naramienny lub podskórnie. Można jednocześnie podawać inną szczepionkę, ale w osobnym miejscu.
Dawkowanie
Szczepionkę można stosować
od 6 miesiąca życia. od 6 do 35 miesiąca życia - 0,25 ml
od 36 miesiąca życia - 0,5 ml
Dzieci do 6 roku życia, które nigdy nie były szczepione lub w poprzednim sezonie otrzymały tylko jedną dawkę, szczepi się dwa razy w odstępie czterech tygodni.
Odporność poszczepienna
Odporność po szczepieniu wykształca się po około dwóch tygodniach i trwa od 6 do 12 miesięcy.
Rodzaje szczepionek
Szczepionki są trójskładnikowe, oznacza to iż zawierają 2 podtypy A wirusa i podtyp B.
Szczepionka zawiera 15 mikrogramów hemaglutyniny każdego z przewidywanych na dany sezon podtypów wirusa. Główny efekt poszczepienny związany jest z powstawaniem przeciwciał przeciwko hemaglutyninie.
Wyróżniamy:
Szczepionki podjednostkowe (subunit) - zawierają fragmenty płaszcza (hemaglutyninę i neuraminidazę). - Influvac (Solvay Pharmaceuticals)
Szczepionki rozszczepione (split) - zawierają fragmenty wirionu. - Fluarix (Evans Medical) - Vaxigrip (Pasteur Merieux Serums et Vaccins) - Begrivac (Chiron Behring)
